(Narración)

Relatos

As televisións medían medio metro de ancho. Quizais debería dicir de profundidade. Era por causa do tubo catódico: canto máis grande era a pantalla máis longo tiña que ser o fondo. Asomarse á parte de atrás do televisor era case tan interesante como mirala de fronte, excepto cando puñan Eliot Ness.

O máis interesante das visitas do reparador do aparello era ese momento no que tiraba a tapa traseira e aparecía un trazado urbano do porvir, coas súas avenidas, os espazos comerciais, os residenciais e cos edificios marcianos sobresaíndo. Coas lámparas como cohetes estacionarios baixo un horizonte dominado por un tubo panzudo e cableado. Era unha civilización organizada coa súa fantasía e semellaba moito mellor que no que se vía pola fiestra. O técnico cambiaba unha peza e iso tamén podía ser fantasía. Logo, a tapa volvía ao seu lugar, a electricidade volvía ao tubo e a Ponderosa volvía á pantalla. O frasco volvía ao seu lugar. frasco de pastillas estaba sempre sobre o televisor. Cristal escuro, tapón branco de rosca. O pai de familia debía tomalas ás horas de comer e as comidas facíanse sobre a mesa de formica que estaba fronte ao televisor. O frasco estaba alí para que o pai de familia non perdese nunca a referencia do tempo. Outras familias tiñan fotos da xente que estaba en Alemaña, pero esta agrupación familiar tiña o frasco descansando directamente sobre o aparello. Sen punto de cruz. Segundo se miraba o televisor as pastillas estaban contra o lado esquerdo e con algo de fantasía de casa pobre se podía ver como unha antena para ligar outras televisións. Desconectada, claro. A posición do frasco era constante.

As pastillas eran para os nervios. Era un concepto clínico o suficientemente ambiguo para abranguelo todo sen explicar nada. Eran para os nervios e anticipaban a confusión da preposición que tan multiplicada na contemporaneidade. As pastillas eran contra os nervios como as colectas son contra o cancro. Fosen o que fosen os nervios, as pastillas eran para frealos, para acabar con eles, para domesticar os seus efectos. Para devolvelos a un punto inicial que ninguén sabía con exactitude cal era. A familia tiña un coñecemento moi aproximado do significado dos nervios. Coñecían as consecuencias, pero sempre hai unha perda de contido semántico entre o particular e o xeral. O frasco campaba sobre o televisor e non se tocaba. Era o punto quilométrico do irregular. O miliario das desgrazas.

O frasco chegara á casa desde a farmacia Taboada Allú. Estaba fronte por fronte do piso e tiña adubíos modernistas na fachada e unha terraza superior mal aproveitada que tería permitido unha boa despedida de The Beatles. A familia da botica subía ao sol da primavera, pero abusaba do uso. O frasco puido chegar ata o televisor por man da filla maior da familia, que habería de suicidarse ano e medio máis tarde. Ela facía moitos mandados da familia porque era a maior e tamén porque era a preferida do pai. Ser a preferida tiña máis obrigas que privilexios. Foi mercar o frasco á farmacia e tivo que levar unha receita. A receita déralla ao pai o psiquiatra que vivía no primeiro andar do mesmo edificio. Ángel, quizais. O pai vendéralle o primeiro piso ao médico cinco ou seis anos antes. Pero non lle caía ben: nin el, nin a súa muller, nin a súa profesión, nin a súa especialidade. Encontrábanse no portal sen respectar as formalidades comerciais entre o empresario e o cliente. O pai pensaba que esas diplomacias remataran no mesmo momento en que se alcanzou o cobro completo da vivenda. Cruzábanse, o pai sufría e o doutor pode que tamén. De cousas distintas.

Foi nun dos encontros fríos no portal no que o psiquiatra viu ao pai un exceso fóra de si. Padecendo dos nervios. A pesar da rareza das relacións, invitouno a subir á consulta e a pesar da desconfianza, o pai aceptou. Tamén porque houbo promesa de non cobrar. O contido da consulta foi secreto, pero o pai saíu cunha receita para unhas pastillas e a frustrante sensación de que o médico ganara o partido. Había alguén con máis autoridade ca el para decidir sobre a súa vida. A pesar da derrota, a pesar da rabia, a pesar dos nervios, entrou no ascensor e pulsou o número dez. Ao pasar polo sexto tirou as chaves do peto pequeno da cintura e sacou un mangado delas disciplinado nun aro que rosmou pola liberación. Entrou na casa, chamou pola filla, deulle a receita: baixa á farmacia por iso.

O frasco chegou dentro dunha caixa de cartón coas súas indicacións e etiquetas. Traía prospecto, pero tal como chegou a caixa e o papel foron para a caldeira de leña que quentaba a auga. O frasco foi para a cima do televisor. A receita dicía: unha antes de cada comida. O debate inmediato na casa comezou coa pregunta de si o almorzo é unha comida. Houbo dúas opinións a favor de que si. As dúas femininas. A nai e a filla. O pai negou sen demasiada firmeza. A filla non lle deu importancia ao insistir: son tres comidas diarias, polo tanto o almorzo é unha comida. O pai retrucou que non se refería ao acto de alimentarse senón as comidas importantes que deben acompañar á medicación. Doutro xeito habería que contar o bocadillo de media mañá que levaba para a obra. Papá… é un asunto de memoria, de mecánica: tres comidas, tres pastillas… cubrir o día para que o tratamento faga efecto a tempo completo. O pai impacientábase porque xa tiña a decisión tomada, pero ademais de facer a súa santa vontade tiña que conseguir que os demais lla recoñecesen como boa. Razoando ou sen razoar. O pai trasladou a discusión ao matiz do antes. Puxo antes das comidas, logo a comida é importante, a cantidade do que se come porque un pincho non é importante para a medicina. Refírese ás comidas grandes.

A nai estaba colocando os pratos sobre a mesa rectangular e foi polo lado da filla para darlle un mínimo golpe co cóbado. Para a filla quería dicir deixa ao teu pais coas súas decisións, pero se o pai percibía o xesto quería dicir axúdame a poñer a mesa. A filla pensaba que o obrigatorio nestes casos é a razón alimentada de rebeldía: papá, aínda que un día pasaras sen comer, as pastillas terías que tomalas igual. As comidas son unha referencia horaria, nada máis. O pai púxose sarcástico mentres a nai repetía o toque sobre a filla porque sabía que o sarcasmo era a fronteira final. Así que temos campanarios, reloxos de pulso, dan as horas no parte, poñen a hora na televisión, pero un médico ten que dicir as comidas para que eu saiba a que hora tomar as pastillas. É moi fácil, papá, tres veces ao día e xa terías que estar tomando a primeira… Fácil, fácil… unha cada oito horas…

Para o pai a discusión xa estaba noutro lado. Na súa mirada a nai viu volver a hostilidade. O pai faloulle porque nun conflito canta máis xente loite máis grande será a cantidade de feridos. Ti sabías que lle estabamos pagando os estudos de medicina á nena? Porque entende as receitas mellor que os médicos. Mágoa que non se lle dea tan ben estudar para delineante… a nai tentou recolocar as respostas: proba a tomar dúas diarias agora e se non son suficientes xa tomarás tres máis adiante…. Como? Como que as tres? Preguntou o pai declarando a guerra total. É  que non teño que tomar tres… É que non teño que tomar ningunha. Non teño que tomar nada. Nada de nada, bastaría con que a miña familia me escoitase un pouco máis en lugar de non parar de dicir o que teño que facer e como teño que facelo. No centro da ira había unha falsa calma. Esta familia existe e vive ben porque eu me sacrifico. Traballo, traballo, traballo. Aquí non se pasa a fame que eu pasei, que tiñamos que repartir un chourizo entre sete de familia. Aquí cómese costeleta todos os días. Todos os días. No centro da ira había unha falsa calma. O centro era o lugar no que estaba o pai, o resto era unha alarma desesperada de terremoto. E se se comen costeletas todos os días non será grazas a que vosa nai se mate a traballar, que para iso pago a asistenta, nin tampouco é grazas aos estudos da criatura.

Os outros tres fillos da familia, todos os varóns, asomaron pola porta do comedor e xa non puideron dar marcha atrás, quedaron incluídos no vendaval furioso da ameaza. O que se come aquí, o que se viste aquí, o que se calza aquí é grazas a min. Nin máis nin menos. Aínda que non o poñan nos xornais e o generalísimo non diga nada. Aceptei falar co médico non porque me faga falta, senón para que vexades que escoito. Unhas pastillas non serven para nada. Pero cando fago caso é peor. Agora parece que tamén sabedes mellor ca min o que me dixo o médico, sodes xente lista… pero a nai non sabe facer a compra, a filla non sabe o que di, o do deporte só soubo medrar e o que le non serve para outra cousa. Entre o sarcasmo, que marcaba con rabia cada sílaba, o pai deixara fóra ao fillo máis pequeno que non tiña idade máis que para ter medo sen saber o que o medo é. Credes que sodes moi listos, pero non servides nin para mulas.

Parecía un final. Pero tiña razón Churchill: só era o final do principio. Saín descalzo da aldea e levantei unha empresa da que comedes todos como se tiverades feito algo. Fixen eu todo. Sacrificio tras sacrificio, co desprezo da xente, coas horas sen durmir e sen parar de traballar. Conseguín unha posición. Todo ía ben ata que me casei. E que necesidade tiña? Tiña algunha necesidade?… Nin – gu – nha . Mira que tardei en casarme e cando escolla a vosa nai é para sacala da súa casa que nin dela parecía. Que alí xa non a quería porque o seu pai estaba mangoneado pola madrasta da vosa nai, que tiña outra filla e quería que todo fose para ela. Que o seu pai ata me deu as grazas por levala de alí. Que conseguín? Xa mo dixo non sei quen: o home que se equivoca ao casarse se equivoca sempre, quen acerta ao casarse non se equivoca nunca. Si… si… –cuspiulle o pai á nai- chora que é para o que estás dotada. E cando esperaba que os fillos saísen a min e arrimasen o ombro e se interesasen polas cousas importantes vexo que saen todos á nai: unha vaga respondona, un inútil completo e un maricón. E que fago eu? Sigo traballando para que teñades a mellor comida, os mellores colexios, a mellor casa e que haxa calefacción. Pero vós pensades que todo isto é de balde, que non hai que agradecelo, que vos tocou onde as rifas. Comer e gastar.

Todo parecía sentenzado. Pero os tornados móvense en círculos. O pai tiña que deixar demostrado o asunto central: Son dúas pastillas porque son dúas comidas, porque se non hai pratos non se pode considerar comida. Sobre a pronuncia lenta e marcada de con si de rar co mi da, a man do pai colleu o prato de duralex que a nai pousara para o xantar e lanzouno na dirección da filla. O prato rebentou contra a parede como cando se rompe un mundo. A filla deu un grito como sinal de alarma e a nai correu a colocarse na liña de tiro entre pai e filla. O pai empurrouna lonxe da mesa. Despois do primeiro, foi levantando, un por un, cada prato, ensinándollos á filla e rompéndoos con toda a violencia contra o chan. Un por un. Collendo o prato, ofrecéndollo á filla, rebentándoos contra o chan. Canda cada movemento de erguer o cristal unha sentenza: sen non hai prato, non se considera comida. A nai amparou a filla mentres o pai repetía: erguer o prato, ofrecerllo á filla, tiralo contra o chan: se non hai prato, non se considera comida. Os últimos sobre a mesa era os del. Un fondo e outro chan. Colleunos xuntos e levantounos por riba da cabeza como un trofeo deportivo sen vitorias e deixounos caer sen mirar a máis ninguén. Saíu pisando os cristais da batalla, cruzou o corredor en seis pasos e pechou a porta do piso por fóra e con dúas voltas. O frasco permaneceu indiferente sobre televisor e nunca fixo falta mercar outro.