Hormonas contra neuronas (Platero e máis eu)

Pepe Platero tivo fama de “repunante”, que pode ser unha fama cariñosa ou distanciada segundo quen pronuncie a tal palabra. En ningún caso é difamante e, quizais, poida ser entendida como a versión dialéctica de ser rabudo. Platero cardou moita lá e papou unha parte da fama de ter traballado moitos anos no xornalismo de …

A moqueta da cultura (2018)

Nas primeiras edicións do Culturgal non había moqueta. Baixo os pés dos visitantes estaba o cemento do pazo e esta perspectiva de horizontalidade e falta de postureo, esa perspectiva tan galega de que o cemento é o arranxo de tantos problemas do país, tiña consecuencias inesperadas: rebaixaba a temperatura do ambiente. O cemento é así: quita a auga dos camiños, pero non é moi confortable nos interiores.

Ritmo de vida

Hai agora seis anos que marchou Narf. (15 de novembro de 2016). Unha lembranza mínima e unha canción. Narf estaba libre de pecado. Musicalmente. O resto non é cousa miña. Narf estaba libre de pecado porque de cando en vez marchaba  e case non nos dabamos conta. E logo volvía e case tiñamos que preguntarlle …

Rexistra #PisoFranco

Se estás lendo é que tes descargado #PisoFranco. Se non o fixeche, rexistra a túa conta para que se conserve en caso de cambio de aparello e para que se manteñan as marcas de textos xa lidos. Só tes que ir a perfil, poñer o correo electrónico e un contrasinal. É de balde.

Chévere rememoriza

Chévere rememoriza e nós atendemos. Rememoriza e a parodia foi cara a eles, porque non hai mellor xeito de explicar o mundo que como unha parodia que só admite humor desesperado. O humor é deles, pero a desesperación xa sabedes a quen lle corresponde. Quizais o tempo non exista. Pode que sexa unha dimensión manipulable. …

Así que pasaron trinta anos

Hai cinco anos Chévere cumpría trinta. Agora van polos trinta e cinco e entre exposicións, desembarcos, libros, películas e que o mal non acouga non dan feito a documentar a realidade que tanto se disimula. Fagamos memoria da memoria.

Comer co parte

Poño o xantar na mesa ao tempo que prendo o televisor e o mundo ofréceme o seu catálogo cotián de crueldade, malicia, frivolidade e deporte sobre a empanada de atún e un pouco de polo requentado. Vai todo por xunto e aínda teño que ir tomando a molestia de categorizar cada parte antes de decidir …

A marquesina de Griñón

Hai tantas cousas das que asustarse que o que asusta é que a xente non estea asustada. Hai tantas cousas das que asustarse que quizais prefiramos mirar a outro lado e reparar na infidelidade dunha parella á que se lle faltaba algo non eran cartos, nin atencións, nin micrófonos e quizais tampouco un tipo de intelixencia relacionada coas comenencias de clase. Os ricos tamén sofren. O que non teño claro é por que hai que terlles lástima. Poñer un filtro a todo. Como para non decatarse.

Teoría do botón nuclear

O asunto está así: mentres debatemos o próximo inverno dos descontentos, mentres centramos a atención na cesta de produtos básicos tentando corrixir problemas en destino cando deberían corrixirse en orixe, alguén abre a Wikipedia (que segue pedindo aportacións para o saber común) e encontra que hai nove países no mundo con armamento nuclear. Que no mundo hai nove maletíns con nove botóns como nove portas a un final con apocalipse. A diferenza agora é que un deses nove acaba de advertir que para que as armas sirvan para algo hai que estar disposto a usalas.

RVB contra o universo mundo

Sempre quería ter unhas palabras co mundo. Pero o mundo tiña certa manía de esquivalo. Entón subíase a uns cachos de madeira cravada, unhas veces con nariz de pallaso e outras non, e o mesmo falaba co apóstolo que co universo. Non recordo que prometera nunca ser amable, pero si era bastante de tratar a …

O home que escribiu aquí

A estas alturas do século XXI non sei se o que procede é preguntarnos como é a obra de Roberto Vidal Bolaño, como foi a súa evolución, cales foron os rastros que deixou, canto de artístico ou canto de práctico houbo nas súas decisións ou cantas das súas circunstancias vitais foron determinantes en facer unhas escollas ou outras. Quizais o procedente en setembro de 2022 sexa facernos a mesma pregunta que nos faría el: que fixemos nós. Que fixemos nós nos últimos vinte anos en xeral e que fixemos nós nestes vinte anos coa obra de Roberto Vidal Bolaño en particular. Estou seguro de que hai un verbo que resumiría unha gran parte das respostas e, aínda sendo verdade, non deixaría de ser escapista: resistir. Resistir, resistimos todos e estamos aquí, aínda que este aquí non tería nada conforme a RBV.

Días de furgoneta

Roberto Vidal Bolaño non é un escritor chileno. En setembro de 2022 cúmprense 20 anos da súa morte que, de xeito evidente, foi temprana. Tiña 52 anos e unha amplísima e variada carreira como autor teatral, director, actor de teatro e cine, como crítico de cine adiantado, como axitador de maiorías e un peso definitivo no feito de que o teatro galego pasase de ser unha dedicación máis ou menos excéntrica a un exercicio profesional, esixente e esixible. As dimensións de Vidal Bolaño (Santiago de Compostela 1950-2002), que nunca publicou en Anagrama, eran grandes no físico e no literario. Pero os autores teatrais están máis pendentes do día a día dos seus personaxes (e de dar de comer aos intérpretes) que do arquivo das súas obras literarias. Deste xeito dáse o suxestivo paradoxo de que sendo Vidal Bolaño un dos escritores con máis obra e cunha obra argumentalmente máis variada, máis contemporánea, máis participativa, con todo, e malia o moito que escribiu, ténselle en menos en conta que se fose un narrador con menos de catro novelas.

O escritor que retratou a Galicia do século XX

Roberto Vidal Bolaño quixo que Galicia tivese un teatro propio que manexase argumentos propios. Definiu unha maneira de escribir para a escena e a súa decisión foi decisiva para a posta en marcha do teatro profesional galego. Había un teatro por inventar e alguén tiña que poñerse a facelo. Foi Roberto Vidal Bolaño quen se puxo a artellar un teatro galego autosuficiente, capaz de explicarse a si mesmo mentres explicaba o país ao que pertencía. Un teatro interesado en conseguir maiorías e conectar as linguaxes que estaban por vir coas que sobreviviran aos anos da represión. RVB foi un home práctico e un dramaturgo multitarefa. Foi precoz e serio, discutidor e irónico. Converteu unha dedicación nun oficio, pero non foi maxia nin potencia sindical: foi teimosía e habilidade.

O colapso que seremos

Un colapso non é un accidente. É un proceso con mal fin. Un proceso que acaba mal pese a que polo camiño todo o mundo saiba que vai acabar mal. En moitos sentidos, un colapso é o resultado de non querer entender correctamente os síntomas. Os electorais, os económicos, os políticos. L’Effondrement (O Colapso) é unha serie sobre …

Terceiras, cuartas, quintas, sextas…

E ti onde vives: na realidade ou na ficción? Esteas onde esteas pasan cousas similares: unha case permanente manipulación do discurso para que a condición universal de espectador que é ser cidadán poida sentirse tranquilo e sorprendido. Incluso sorprendido da súa propia tranquilidade.

Xogo de pastiches

Non perdín demasiado tempo lendo a George R.R. Martin nin sequera para comprobar a idea de que o pastiche é o xénero por excelencia da contemporaneidade. Desta contemporaneidade en concreto.

Historias dun home que contaba historias

Xabier P. Docampo desapareceunos a semana pasada. A memoria devólvenos a súa actitude de contador de todas as historias e dese humor que servía para baixar os santos e subir a xente. (Hai catro anos do texto e algúns máis das historias, pero ser, son as mesmas).

Nervios sen normalizar

O texto é do 20 de xaneiro de 2009. Agora é arqueoloxía, pero esta semana pasada falouse algo sobre isto sen ir ao centro do asunto. As pirámides explícanse mellor desde fóra.

No medio do medio

O transgresor para un espectador de teatro non é observar escenario. Nin tampouco mirar a reacción do resto do público. O revolucionario é mirar para ese espazo intermedio entre o escenario e as butacas. Un territorio de ninguén onde pasan todas as cousas.

Que a forza nos abandone

Cando a Constitución chegou Star Wars xa estaba aquí. A España chegou primeiro o western galáctico con paternidades confusas que o texto magno. Cando Luke aínda non sabía quen era seu pai eu estaba asomado ao galiñeiro do cine Xesteira en Ourense. Era 1977 e agora está moi mal visto dicir que a película e …

A cultura do descafeinado

Como corresponde ao Día das Letras Galegas fago arqueoloxía cultural e reaparece un texto que leva máis de dez anos ben morto. É de 2003 ou por aí, da revista Interea que formaba parte dun proxecto de investigación sobre a xestión cultural desde municipios e deputacións. Parecía haber máis debate. Vai tal como era, sen apostillas porque tampouco é unha rosa.

O pop non se despide

Para Siniestro Total non valen aquelas palabras que quixeron marcar a fin de The Beatles. “E no final, o amor que recibiches é igual ao amor que deches”. Os acordes non ían por aí, pero nunha tradución máis literal* tería servido para esa versión do grupo de Liverpool que Siniestro Total non fixo. Para Voadora …

Crónica da crítica

O entretempo ponme melancólico. Ao contrario que ao resto dos galegos, tan decididos en botarlle a culpa de todo á humidade. O tempo sen definir ponme melancólico como espectador e en lugar de ser obxectivo, como pide todo o mundo cos seus intereses inmediatos, só me dá a cabeza para ser coherente. Foi ao rematar …

Iso a quen lle importa

Todo o mundo ten unha opinión sobre o teatro aínda que vaia velo a décima parte de quen opinan. É máis fácil opinar que ir ao teatro e por iso hai máis xente opinando en Twitter que entrando nas salas. Non son incompatibles as dúas actividades, pero os ollos sofren infinitamente menos cando van ao teatro.

Back in the URSS

A Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas non existe. Non existe a pesar de que lle debíamos unha gran parte das nosas pagas extras e de que fomos algo desleais cando desapareceu. Mesmo ingratos. A URSS non existe e a realidade é moi contundente con isto por máis que algunhas cabeciñas vexan sombras anteriores e algúns medios de comunicación confundan estar moi lonxe da realidade coa equidistancia.

Madrid 2022

Case nunca pasaba por Lavapiés. Baixou seguindo a luz do sol pola rúa e quedou sorprendido polas grandísimas letras que berraban Drama! na fachada do teatro Valle-Inclán. Non foi o tamaño da palabra o que lle chamou atención, senón o seu contexto como lector. O que quixese dicir a palabra xa era pasado, agora era …

23 millóns de galiñas / 783 títulos

As cifras non fan sociedade. Só a representan. A literatura é rebelde a pelexar coa estatística e sen embargo hai veces que se volve inevitable: Galicia pasou por ser o país dun millón de vacas. Pero máis que iso é o país dos 23 millóns de galiñas. Iso en 2017. O mesmo ano en que este mesmo país publicou 783 títulos entre libros e folletos. Queda claro que as galiñas non len.

Eu tiven unha granxa no San Amaro

A melancolía pode matar. De feito, mata. Non se coñecen os datos porque ninguén pensa que sexa relevante ou que mereza cambio. A melancolía mata como mata a burricie ou como a ignorancia. Ou a sanidade mal atendida. Mata como matan as contas mal botadas. Tampouco hai que poñerse dramáticos… Mata como mata a vida, pero neste caso non lle damos a importancia que ten. Estamos en guerra contra a melancolía pero non nos enteramos porque imos perdendo. 

O Paradoxo de Bradbury

Os aniversarios de escritores serven para matalos unha e outra vez, cada ano. Acaban como mártires da súa causa, mesmo aqueles que non foron grandes defensores do seu propio ego, que son os menos.

Unha historia de Galicia

En Muros xa non hai paraíso. Hai un supermercado. Pode parecer un asunto do mercado inmobiliario, pero é un cambio radical de época sen transición. É historia dun país que non quere facer historia. Chévere fixo historia con Eroski Paraíso, do teatro ao cine. Unha historia entre bocadillos de calamares e parellas que se empreñan no cemiterio. Memoria e humor que non sempre dá para unhas risas.

Coa morte nos collóns (cultura española)

Hai un día de 1992 que xa ninguén recorda. É estraño que sexa así. Que ninguén recorde porque ten moito que ver con todo. O día existiu aínda que non se sabe cal foi. Os tres primeiros trimestres do ano estivo ao que caía. Á verbena diaria ou ao asalto dun futuro de relucinte inutilidade. …

Todo é Teatro

Agora que o mundo é tan teatral, o teatro debería ser obrigatorio. Tería que ser o lugar común no que coinciden teoría e práctica, sabedoría e diversión, a razón e a emoción. Agora que todo o mundo, desde a policía aos xuíces, desde os banqueiros aos presidentes de goberno, están decididos a dar espectáculo en …