Almorzo con manteiga

A mesa está disposta. Ten de todo, incluso manteiga. É un almorzo continental. Poderiamos entender que este é territorio diplomático, como unha excepción. Recibimos trato de turistas e a un turista non se lle perturba a ignorancia. Ese trato preferente é case inexorable. A primeira condición do viaxeiro é o seu carácter temporal. En África …

Teoría do botón nuclear

O asunto está así: mentres debatemos o próximo inverno dos descontentos, mentres centramos a atención na cesta de produtos básicos tentando corrixir problemas en destino cando deberían corrixirse en orixe, alguén abre a Wikipedia (que segue pedindo aportacións para o saber común) e encontra que hai nove países no mundo con armamento nuclear. Que no mundo hai nove maletíns con nove botóns como nove portas a un final con apocalipse. A diferenza agora é que un deses nove acaba de advertir que para que as armas sirvan para algo hai que estar disposto a usalas.

República independente do estilo

Decidiron humanizar a contorna. Para tirar da vista tanta chapa industrial que xa debería ser substituída por materiais nobres. Para entreterse ou para que Godot fose menos infeliz se lle tocase esperar aí. E para reciclar. Si, para reciclar. Porque o cadro segue cumprindo a súa función e o espazo, obviamente, necesitaba melloras. A diferenza …

RVB contra o universo mundo

Sempre quería ter unhas palabras co mundo. Pero o mundo tiña certa manía de esquivalo. Entón subíase a uns cachos de madeira cravada, unhas veces con nariz de pallaso e outras non, e o mesmo falaba co apóstolo que co universo. Non recordo que prometera nunca ser amable, pero si era bastante de tratar a …

O home que escribiu aquí

A estas alturas do século XXI non sei se o que procede é preguntarnos como é a obra de Roberto Vidal Bolaño, como foi a súa evolución, cales foron os rastros que deixou, canto de artístico ou canto de práctico houbo nas súas decisións ou cantas das súas circunstancias vitais foron determinantes en facer unhas escollas ou outras. Quizais o procedente en setembro de 2022 sexa facernos a mesma pregunta que nos faría el: que fixemos nós. Que fixemos nós nos últimos vinte anos en xeral e que fixemos nós nestes vinte anos coa obra de Roberto Vidal Bolaño en particular. Estou seguro de que hai un verbo que resumiría unha gran parte das respostas e, aínda sendo verdade, non deixaría de ser escapista: resistir. Resistir, resistimos todos e estamos aquí, aínda que este aquí non tería nada conforme a RBV.

Días de furgoneta

Roberto Vidal Bolaño non é un escritor chileno. En setembro de 2022 cúmprense 20 anos da súa morte que, de xeito evidente, foi temprana. Tiña 52 anos e unha amplísima e variada carreira como autor teatral, director, actor de teatro e cine, como crítico de cine adiantado, como axitador de maiorías e un peso definitivo no feito de que o teatro galego pasase de ser unha dedicación máis ou menos excéntrica a un exercicio profesional, esixente e esixible. As dimensións de Vidal Bolaño (Santiago de Compostela 1950-2002), que nunca publicou en Anagrama, eran grandes no físico e no literario. Pero os autores teatrais están máis pendentes do día a día dos seus personaxes (e de dar de comer aos intérpretes) que do arquivo das súas obras literarias. Deste xeito dáse o suxestivo paradoxo de que sendo Vidal Bolaño un dos escritores con máis obra e cunha obra argumentalmente máis variada, máis contemporánea, máis participativa, con todo, e malia o moito que escribiu, ténselle en menos en conta que se fose un narrador con menos de catro novelas.

O escritor que retratou a Galicia do século XX

Roberto Vidal Bolaño quixo que Galicia tivese un teatro propio que manexase argumentos propios. Definiu unha maneira de escribir para a escena e a súa decisión foi decisiva para a posta en marcha do teatro profesional galego. Había un teatro por inventar e alguén tiña que poñerse a facelo. Foi Roberto Vidal Bolaño quen se puxo a artellar un teatro galego autosuficiente, capaz de explicarse a si mesmo mentres explicaba o país ao que pertencía. Un teatro interesado en conseguir maiorías e conectar as linguaxes que estaban por vir coas que sobreviviran aos anos da represión. RVB foi un home práctico e un dramaturgo multitarefa. Foi precoz e serio, discutidor e irónico. Converteu unha dedicación nun oficio, pero non foi maxia nin potencia sindical: foi teimosía e habilidade.

Días de gloria do mellor escritor da Galiza

Hai agora vinte anos Roberto Vidal Bolaño subiu á furgoneta por última vez. Bolaño non foi un escritor chileno. Foi un activo repunante que fixo por cambiar o mundo e colleitou un fracaso do que non podemos culpalo. Hai vinte anos Galiza era outra e vós erades outros, pero RVB era o mesmo. Bolaño será …

O teatro galego é conservador cos dramaturgos

Para Roberto Vidal Bolaño, Saxo tenor foi un cambio de rumbo estético e argumental. Con esta peza, Vidal Bolaño entrou nos arrabaldes, no vida suburbana e o que, seguramente é máis importante, noutra forma de ver os individuos, moito máis relacionados coa súa circunstancia e moito menos capaces de se facer cargo do seu destino. A pesar de ser o dramaturgo que con máis regularidade estrea en Galicia, case sempre coa súa compañía, Bolaño considera que o teatro galego restrinxe cada ano o labor dos autores, dos novos e dos vellos, e que nesa decisión hai unha mestura de circunstancias, dende o conservadurismo á ignorancia. Saxo tenor foi un punto de inflexión no teatro galego. En moitos sentidos, foi unha inauguración que non tivo continuidade. O texto desa montaxe, sen embargo, sobreviviu como un referente dramatúrxico.

Smith & Cía (Conto inxenuo)

Antes, quen tiña cabalos era rico. Quen tiña vacas era rico. E tamén era rico quen tiña árbores ou prados ou máquinas ou casas de pedra. Pero un día os ricos, cansos de tantas trafegas coas cousas, decidiron que non querían manchar as mans nas releas de obxectos, pensaron en dar con algo para intercambiar …

Rebeca e as nubes

Rebeca pintou as nubes corre correndo porque acababa o verán e o sol aínda estaba espido. Mirounas pasar como ovellas distraídas pacendo herba aquí ou acolá. A máis cativa de todas, vermella polo esforzo de seguir o rabaño, parou a mirar para a nena e pareceulle tan pequena coma ela. Rebeca deu logo cun coro …

A morte crónica

A situación de Níxer é malísima. Dito así é inxenuo e obvio. O malo das obviedades é ter que repetilas e que o mundo as escoite como tal e ao tempo negue a maior: a situación de África é malísima, vale, xa o sabemos. Na última parte da frase péchase un dos grandes cinismos de occidente. A …

Sombras nada máis

Sabes o chiste?  Hai moita xente fusilable entre os que esixen a legalización do fusilamento. Así cho digo, con esta pose de contar un chiste, que todo o mundo quere facer pasar por verdade calquera asunto que non chega a primeira frase dun chiste. Medias verdades, como moito, e aínda queren que os entendamos. Pero só …

Semper fidelis

Debe ser un costume do exército ianqui facer un baile de gala antes de marchar á guerra. Xa o recordaba da época de Fort Apache. Facíao, supuña, para que recibir a nova de marchar tivese suficiente solemnidade ou, tamén, para que algún oficial puidese lucir circunstancia digna ao pronunciar que o rexemento sairía ao amencer. …

O colapso que seremos

Un colapso non é un accidente. É un proceso con mal fin. Un proceso que acaba mal pese a que polo camiño todo o mundo saiba que vai acabar mal. En moitos sentidos, un colapso é o resultado de non querer entender correctamente os síntomas. Os electorais, os económicos, os políticos. L’Effondrement (O Colapso) é unha serie sobre …

Terceiras, cuartas, quintas, sextas…

E ti onde vives: na realidade ou na ficción? Esteas onde esteas pasan cousas similares: unha case permanente manipulación do discurso para que a condición universal de espectador que é ser cidadán poida sentirse tranquilo e sorprendido. Incluso sorprendido da súa propia tranquilidade.

6 | Nin virtual nin dos outros

-O Facebook, que vén sendo?-Unha web para cotillas.-E por que non lle preguntas ao alcalde?-Porque vai responder o mesmo ca ti. Pero ti es o de cultura, deberías saber.-Pois claro que sei. Estamos traballando niso. Esta semana vai estar un Facebook espectacular.-Mellor que o de Rajoy?-Non fai falta que o poñas, pero por suposto que …

Inmunidade de rabaño

Hai moitos días que somos un candor atado a unha reliquia do progreso. E non distinguimos se a corda que levamos no pescozo é condena ou liberación. Cando novos escoitamos as promesas dos pisos de tres cuartos, pero en lugar de recibir as chaves en man déronnos unha espátula para quitarlle a ferruxe á formigoneira. …

O teatro é a vida concentrada

Peter Brook (1925-2022) visitou Santiago de Compostela en 1998 como protagonista da primeira edición do Festival Millenium. Dúas obras súas formaron parte da programación, Je suis un phénomène e Oh les beaux jours. Brook explicou unha e outra vez o que consideraba teatro e o festival levou aos espectadores a un pechado cine Capitol que para o director parecía ter a vantaxe de estar moi próximo da ruína. A semana pasada (2 de xullo de 2022) morreu Brook e desde 1998 volveron unha entrevista, dúas críticas e unha conclusión. A entrevista e as críticas dos seus dous espectáculos en Santiago seguen aquí. A conclusión é que pese ao prestixio, o recoñecemento, a intelixencia e mesmo o éxito de Brook, o teatro non lle fixo caso.

Madrugada chegou

Presentou batalla toda a noite e non a deu por perdida. Desque entrara, encontrándose tan a disgusto. Percorrendo o campo arriba e abaixo a pesar de xogar fóra da casa. Pasaba pola beira dos grupos buscando caras, tentando encontrar unha ollada que devolvese certa amabilidade. Era unha operación de tanteo delicada, rápida, inapelable. Pasaba camiñando …

Xogo de pastiches

Non perdín demasiado tempo lendo a George R.R. Martin nin sequera para comprobar a idea de que o pastiche é o xénero por excelencia da contemporaneidade. Desta contemporaneidade en concreto.

Tensión laboral non resolta

Toda a tensión laboral que tan claramente se percibe na fotografía non procede dun histórico conflito coa patronal, do incumprimento da normativa de riscos laborais ou de que ese teléfono, fillo dunha década de elementos fixos, soe ininterrumpidamente como un martelo que peta desde o pasado. A tensión laboral que paira sobre a reconversión dun …

Historias dun home que contaba historias

Xabier P. Docampo desapareceunos a semana pasada. A memoria devólvenos a súa actitude de contador de todas as historias e dese humor que servía para baixar os santos e subir a xente. (Hai catro anos do texto e algúns máis das historias, pero ser, son as mesmas).

Materia gris

A caixa era de cartón e, ao abrila, as solapas facían un movemento para deixar paso a un recipiente de cerámica dun gris moi, moi suave. Case branco. Sobre o cartón estaban impresos todos os símbolos da reciclaxe, a ecosostibilidade, a segunda vida das cousas. Para quen tivese memoria a caixa gardaba algún parentesco coa …

Nervios sen normalizar

O texto é do 20 de xaneiro de 2009. Agora é arqueoloxía, pero esta semana pasada falouse algo sobre isto sen ir ao centro do asunto. As pirámides explícanse mellor desde fóra.

Polas paredes

Xa sabes como vai. Verao en Ourense. A única onda que sobrevive é de calor. Tes os horarios de toda a vida. Os dunha cidade funcionarial na que ti non es funcionario. Tes os horarios dun mundo que non pasa calor a mediodía. Hai que ir traballar. Dúchaste para as tres e entras na dúbida …

No medio do medio

O transgresor para un espectador de teatro non é observar escenario. Nin tampouco mirar a reacción do resto do público. O revolucionario é mirar para ese espazo intermedio entre o escenario e as butacas. Un territorio de ninguén onde pasan todas as cousas.

Triángulo de amor difícil

Esa liña de aí é un horizonte. Calquera pensa nos horizontes como unha liña decisiva, pero como toda invención humana é irregular e comida polas dúbidas. Pero é un horizonte e caben cousas que queremos e cousas que non. Para algúns ese horizonte é motivo de orgullo porque suma na mesma dimensión un pasado e …

Que a forza nos abandone

Cando a Constitución chegou Star Wars xa estaba aquí. A España chegou primeiro o western galáctico con paternidades confusas que o texto magno. Cando Luke aínda non sabía quen era seu pai eu estaba asomado ao galiñeiro do cine Xesteira en Ourense. Era 1977 e agora está moi mal visto dicir que a película e …

Ramo

Caera alí mesmo. Rebentada. Como se descargara un lóstrego e a fendese. Pero sen fendela. Caera en vertical, sen dramas, sen acenos, sen cámara lenta. Morreu máis instantaneamente que un descafeinado de sobre. El ía ao seu lado e tardou catro ou cinco segundos en recoñecer a gravidade do asunto. Pero non tiña remedio. Caeu …

Aristocracia amarela

O deporte está pasando do espectáculo ao relato. O deporte ten esa épica de perfil baixo que é dramático sen ningún drama e bélico sen ningunha guerra. Podes facer con el que queiras agás quizais ignoralo porque é case imposible vivir e que o deporte non asome por calquera lugar. A televisión, ademais, está pasando …

5 | Os anónimos son descoñecidos

Recollérono cabo da farmacia. Entrou pola porta de atrás dun Audi. Diante ía o alcalde, conducindo, e o comandante do posto da Garda Civil. O alcalde mirouno polo retrovisor. -Non mires así, ho. Se chamamos polo cura poderiamos dar un golpe de estado… Cóntalle ao cabo o asunto e a ver que di. Un cochazo. …

A gabardina de Schrödinger

Podería ser o tempo no que o Inspector Gadget gobernaba nos debuxos animados con aquela burramia salvada por unha sobriña intelixente. Ou o tempo no que os camións non levaban freo eléctrico ou pasaban moi malamente a ITV porque non había. A foto é tan real como pode ser unha foto. Nin montaxes da CIA …

A cultura do descafeinado

Como corresponde ao Día das Letras Galegas fago arqueoloxía cultural e reaparece un texto que leva máis de dez anos ben morto. É de 2003 ou por aí, da revista Interea que formaba parte dun proxecto de investigación sobre a xestión cultural desde municipios e deputacións. Parecía haber máis debate. Vai tal como era, sen apostillas porque tampouco é unha rosa.

13 maio 2022. Espido

Me sinto espido. Desconfiado. Pero non as dúas cousas polas mesmas causas. Me sinto espido porque xa non són presidente de Galicia, Galicia, Galicia. E sei que ten que ser, pero tampouco é que sexa para disfrutar. Levo tantos anos como presidente, presidente, presidente que agora é como cambiar de vida sen cambiar de traxe. …

O pop non se despide

Para Siniestro Total non valen aquelas palabras que quixeron marcar a fin de The Beatles. “E no final, o amor que recibiches é igual ao amor que deches”. Os acordes non ían por aí, pero nunha tradución máis literal* tería servido para esa versión do grupo de Liverpool que Siniestro Total non fixo. Para Voadora …

Madruga o sol de mediodía

Madrugas e o sol xa está como de mediodía. A contorna máis directa do hotel é case europea: céspede regado, terraza, parasol, flores. Tampouco é un luxo, pero aquí xoga a perspectiva e a circunstancia sempre é cabrona. Hai un muro, claro. Sempre hai un muro que separa as cousas boas do resto. E non …

Ourense ten máis terrazas ca Liverpool

En Ourense crúzanse moitas liñas. Nunha mañá que anticipa o verao poden cruzarse o himno galego polos altofalantes da clase obreira e o terraceo de vermú con moitos cabezudos e ningún xigante. Crúzanse os ramos de flores maternais coas cruces dos maios e o seu cantiño de copla. Tamén se cruzan The Beatles. The Beatles, non. A memoria sen case banda sonora do grupo musical máis importante da historia.

29 abril 2022. Despedida

GaliciaAno do XacobeoManuel: Me recordo nesta hora de moitas cousas. De cando te coñecín en casa de JMRB, de cando me propuxeches vir, das tensións das intrigas e dos traslados. Un día pasaron preguntando a quen avisar en caso de cese e a posibilidade real de que sucedese nos deixou algo indiferentes a todos. Despois …

Crónica da crítica

O entretempo ponme melancólico. Ao contrario que ao resto dos galegos, tan decididos en botarlle a culpa de todo á humidade. O tempo sen definir ponme melancólico como espectador e en lugar de ser obxectivo, como pide todo o mundo cos seus intereses inmediatos, só me dá a cabeza para ser coherente. Foi ao rematar …

22 abril 2022. Imposible

Non é que todo o mundo non entenda, é que non lles convén entender así que dan explicacións de comenencia. O teño que explicar entre os inmediatos e algúns menos próximos porque fanse o parvo como se fose un asunto emocional, pero a pesar diso que as veces se me dá por facer como quen …

Iso a quen lle importa

Todo o mundo ten unha opinión sobre o teatro aínda que vaia velo a décima parte de quen opinan. É máis fácil opinar que ir ao teatro e por iso hai máis xente opinando en Twitter que entrando nas salas. Non son incompatibles as dúas actividades, pero os ollos sofren infinitamente menos cando van ao teatro.

15 abril 2022. Serio, serio, serio

Pois xa está resolto. O vou explicar porque é divertido tanto asunto coa sucesión, tanto romper e volver xuntar as pezas outra vez. Pero non é así. Só había unha maneira de que isto funcionase e xa estaba clara desde o inicio. Outro asunto é que todo o mundo ten que darse a valer. O …

12 abril 2022. Diario. Madrí, Madrí, Madrí

En Madrí todo é máis grande. Non é unha sensación. Todo é máis grande. A xente tamén é máis alta. Non sei se terei que poñer alzas no calzado porque despois de entrevistarme con Felipe VI e Pedro Sánchez parezo baixo e isto hai que estudalo. Pero hai que medir porque alguén escolleu mal o …

Caracú

Entre as imaxes subliminares, as medias verdades e as súas correspondentes medias mentiras, a corrección política, a educación, entre o que pode ser dito e o que non debe ser pronunciado, a sinceridade abrumadora e a diplomacia, entre as hipérboles e as metáforas está sendo máis difícil cada día ser franco. Non era necesaria a …

Confundir as curvas coas alegrías

Pode ser o capricho da propiedade ou a debilidade do Estado fronte ao individuo. Pode ser o carácter sinuoso que chega ao mapa desde a identidade colectiva. Hai algo torcido na inmediatez do horizonte no que a Academia pode encontrar unha reafirmación da fermosura decimonónica. Unha vitoria do bucolismo fronte á tiranía da praxe. Tamén …

1 abril 2022. Diario. Me chegou o momento

Me chegou a hora. Me tiña que chegar e me chegou. Agora me teño que cambiar a cabeza de sitio e poñerme pensar doutro xeito. Porque a cousa non está funcionando ben. Agora que pensan que pasou o apuro é cando estou no apuro. Non se me nota a autoridade. Problema A) Priorizo o enfrontamento …

Ruído e noces

Haberá unha relación alas de bolboreta entre a aparición de Motomami e o momento en que Will Smith se convirte no personaxe que interpreta enThe Suicide Squad, mesmo menos violento. Pode ser unha relación primitiva, pero seguro que non será simple. Todos queremos crer que si, pero o mundo non cambia: en canto retiramos os abalorios seguimos …

4 | Se o teléfono repenica na noite

Volve a casa. Pon a televisión. Mallan nos Lakers de maneira inmisericorde. Mentres bota de menos a Trecet repasa a lista de tarefas. Ten que facer o plan das festas. Facer un programa de festas é como ser adestrador: todo o mundo sabe como facelo, todos teñen algo que dicir, todos encontran os defectos. Repara …

Que di o mundo, que din os rumorosos

Non sei canto sentido ten que as galas de entregas de premios do espectáculo non sexan consideradas un espectáculo. De feito, quero dicir. Non sei canto sentido ten que se comporten de maneira diferente a todo o resto dos traballos que ese mesmo sector produce. Quizais sexa un acto de rebeldía, un acto emotivo. Un non querer facer todo o que se fai durante o resto do ano.

18 Marzo 2022. Diario

Creo que fóiseme a pinza un pouco. Quedo algo sobreactuado. Ten razón EGP. Aínda que non o diga. Non estou acostumado ao mitin. Levo toda a vida nisto, pero o de subir a voz non me fai ter máis autoridade. IDA, a pesar das caras que pon, leva mellor o das arengas. As caras de …

Doutrina do shock

Isto que todo o mundo chama pistola podería chamarse marxinación, paro, desafiuzamento, corte de subministración eléctrica, fame. Podería chamarse despedimento, rebaixa salarial, alugueiros imposibles, hipotecas impagables, censura. Podería ter por nome insulto, desprezo, ignorancia. Podería chamarse miseria ou barbarie ou a suma de todo o anterior nunha mesma palabra que nunca perde o sentido: guerra. …

Telegramas desde a fronte

Na exposición de Peter Lindbergh na Coruña hai unha foto que resume a posición de Europa fronte á guerra. Tamén pode ser o resumo da posición de Europa fronte á paz. A paz é unha foto. A paz é un asunto estético, un reclamo no medio dunha aparencia inestable, entre os símbolos de facer o …

2 de marzo 2022. Diario

Desta vai. Sei que a emoción é debilidade, pero non podo evitar emocionarme en público e tería que ter entrenado isto moito mellor para que se entenda que a estabilidade é o principal valor do meu carácter. Serenidade, tranquilidade, estabilidade. Un pouco de humidade non empaña tanto e quizais véxase xa que tamén son humano. …

Back in the URSS

A Unión de Repúblicas Socialistas Soviéticas non existe. Non existe a pesar de que lle debíamos unha gran parte das nosas pagas extras e de que fomos algo desleais cando desapareceu. Mesmo ingratos. A URSS non existe e a realidade é moi contundente con isto por máis que algunhas cabeciñas vexan sombras anteriores e algúns medios de comunicación confundan estar moi lonxe da realidade coa equidistancia.

Lixeiramente despeiteado

E de pronto, nun contexto que se inventa como perfecto, alguén altera a narración e a imaxe descomponse o suficiente como para chamar a atención. O desvío da atención é ciencia de magos e dalgúns políticos con dominio escénico e da comunicación. Pero, como dicía Manuel Luís Acuña, hai fírgoas e case todo queda en …

De votos

Quen mire o cine non moi recente identificará un xesto moi semellante ao da foto no final da primeira parte do Padriño. Cando Michael acada o poder absoluto despois de eliminar, un por un, os enemigos da súa familia. Na man dereita o Corleone máis novo tería levado un reloxo en lugar de dúas pulseiras como …

Madrid 2022

Case nunca pasaba por Lavapiés. Baixou seguindo a luz do sol pola rúa e quedou sorprendido polas grandísimas letras que berraban Drama! na fachada do teatro Valle-Inclán. Non foi o tamaño da palabra o que lle chamou atención, senón o seu contexto como lector. O que quixese dicir a palabra xa era pasado, agora era …

Praza Roxa 1993

As couzas nacen no esquecemento. Nacen e medran comendo o feltro dos sombreiros, a tea das bandeiras. Merendan os libros de historia e van deixando nas páxinas pequenas erupcións volcánicas como lagoas para o porvir. Agora mesmo estarán no medio dunha enchente de palabras como revolución, proletariado, camarada, e deixarán para a sobremesa unha especialmente …

Suspender a profesión

E mesmo sen ir ver como vive Gio, a muller de Cristiano Ronaldo, prendes a televisión ou calquera outra pantalla e comezan a pasarche polos fuciños asuntos para presumir. Asuntos que parecen cousas de ricos e que aínda que non teñan conexión aparente fan ver que hai un mundo imposible para unha gran cantidade de …

Jack and Jackie, Miles and Frances, papá e mamá

O automóbil ten chófer. Jackie non imaxina ir en coche doutro xeito. Gústanlle os Cadillacs, pero non lle pon problemas a ir nun Lincoln descuberto por máis negro que sexa. Non concibe conducir atravesando unha cidade. Demasiadas cousas ás que prestar atención. John vai ao seu lado. É alto, loiro e ten a promesa correcta …

Sexo, verdades e cintas de vídeo

A melancolía invádeo todo, como a vocación de Rusia de propietarizar Ucraína. A mesma de Alemania comprando Polonia ou a de España enviando xuíces a Catalunya. Non é a melancolía dos que están faltos de todo, senón esa sensación de perda que teñen os que xa teñen moito pero notan que hai unha falta, como …

Previsor inglés

Pensou no futuro e comezou a dispoñer os seus obxectos familiarmente clasificados; cubriu os andeis da memoria enfrontándose á ardua tarefa selectiva de planificar un tempo aínda por vivir. Non quixo deixar nada de man, prevendo cada un dos detalles que puideran decidir a vida. Enfrontouse a si mesmo e ó comportamento do porvir, calculando …

Dúas colonizacións

Níxer está, en moitos sentidos, no corazón de África. Da África que, por algún motivo, chamamos negra. Que padeceu dúas colonizacións moi distanciadas no tempo e que non conseguiu sobreporse a ningunha delas. A primeira das colonizacións de Níxer foi a musulmá. Economicamente adaptable aos territorios que ocupou, alterou a organización social orixinaria e acabou …

Chegar de noite

Chegar de noite a calquera lugar descoñecido é desorientador. Subir a un coche para percorrer uns quilómetros de avenidas anchas relativamente iluminadas só suma un pouco máis a ansiedade do viaxeiro por situarse. Hai longas rectas e rotondas, como a tiraliñas. A luz é fantasmal e a distancia faina intermitente. Logo desaparece a iluminación e …

3 | Empanadas e peixes

Cando chegou ao local do mitin a veteranía de fontaneiro empurrouno a desconfiar. Foi baixando as cadeiras mentres saudaba a xente que xa estaba agardando. A megafonía non chegara e tivo o impulso de telefonar. Pero como o móbil era o del pensou na economía de medios e decidiu ter paciencia. Xa estaban alí as …

23 millóns de galiñas / 783 títulos

As cifras non fan sociedade. Só a representan. A literatura é rebelde a pelexar coa estatística e sen embargo hai veces que se volve inevitable: Galicia pasou por ser o país dun millón de vacas. Pero máis que iso é o país dos 23 millóns de galiñas. Iso en 2017. O mesmo ano en que este mesmo país publicou 783 títulos entre libros e folletos. Queda claro que as galiñas non len.

Que me queres, cabrón

Que o sol levase dúas horas presidindo o horizonte matinal non era a causa da súa alegría. Saltou da cama, puxo os pantalóns curtos e correu contra a cociña. Mamá, vou buscar o pan. Mirou o reloxo e acelerou o paso. Entrou na panadería e buscou o mostrador pequeno. Detrás estaba ela: dúas coletas e …

Eu tiven unha granxa no San Amaro

A melancolía pode matar. De feito, mata. Non se coñecen os datos porque ninguén pensa que sexa relevante ou que mereza cambio. A melancolía mata como mata a burricie ou como a ignorancia. Ou a sanidade mal atendida. Mata como matan as contas mal botadas. Tampouco hai que poñerse dramáticos… Mata como mata a vida, pero neste caso non lle damos a importancia que ten. Estamos en guerra contra a melancolía pero non nos enteramos porque imos perdendo. 

Pero rir

Que un home fale polas mulleres como se soubese o  que dicir  significa que é parvo ou presuntuoso. Non se descartan as dúas cousas no mesmo paquete. Por iso só vou falar da imaxe. A foto de mulleres abeiradas á cobertura metálica de Caixa Ourense circulou polo mundo dixital sen a sinatura do seu autor …

Contra Oira

Sería moito máis fácil contra Oira. Facer o camiño na beira do río, entre os fantasmas de vellas construcións abandonadas e os pasos civilizados polos pescadores case furtivos. Sería máis lixeiro andar mirando os remansos da auga como a calma que chega despois dunha decisión tomada. Por moito río que quede, por moita auga que …

Reconstrución da fantasía

Cambiou o conto e pediulle a Polgariña que subise. Sube aquí. Levouna de excursión a un bosque no que todos os faunos erguían glorias cos seus instrumentos de vento. Sube aquí e agárrate, díxolle, que as travesías son movidas. Foina levando por un país onde o sol parecía pequeno e as sombras eran brandas, e …

Lecturas políticas da parodia e o capital

Como de confinado está un espectador nos seus prexuízos? Ou nos dos demais. Por que aceptamos nunhas obras o que rexeitamos noutras e por que gustar dun artista acaba por parecerse tanto a ser seareiro dun equipo de fútbol. Consideremos, en hipótese, que Paolo Sorrentino é moito máis indulxente coa súa memoria que coa do …

Desmontándose a si mesmos

Un día acabaron as flores, os traxes, o pelo de paxes, a meditación e o rebumbio das fans. Acabou a fantasía das viaxes e o mundo en tecnicolor. Un día, alguén, deuse conta de que ademais de amor facían falta outras moitas cousas. Ese día The Beatles baixaron da terraza na que convivían sarxentos bigotudos e submarinos psicodélicos e percatáronse de que o mundo real seguía …

Acordes e desacordos

Alguén asegurou que na música popular hai dúas categorías: The Beatles e o resto. Pasados cincuenta e dous anos da súa disolución quedaban poucas cousas novas por ver da banda máis influínte de todos os tempos, pero Get Back era unha delas. A docuserie que Peter Jackson montou sobre as ilimitadas horas de gravación do que se chamaba Let it Be demostra, unha vez máis, que hai sempre unha diferenza entre o grupo e o resto. Incluso chegado ao final. Get Back, podía ser un final, pero non era o declive.

2 | De brazos cruzados

Pasar a  vasoira por diante da cara é pouco delicado. Pero é o día e a romaría. Mollas a vasoira na auga con pós, colocas o cartel no contrachapado que aínda ten restos dos carteis das eleccións anteriores, pos a vasoira polo medio do cartel e dáslle arriba e abaixo. Aí quedas, pegado como un pasmón. Logo volves coa vasoira ao caldeiro, mollas, e volves pasarlla ao cartel. Desta vez dá máis gusto, é como ir borrando un país do mapa. Aínda máis. Podes poñerlle a vasoira de barba ao alcalde para ver se lle borra a cara de ben de interese cultural que se lle puxo e …

O primeiro fan de The Beatles

Desde Anthology (2003), ou por ese tempo, a historia de The Beatles estase reescribindo. Non é que antes estivera mal escrita, é que todo estaba demasiado próximo. Un dos grandes animadores desta reescrita, da reorganización da memoria arredor da banda, é Paul McCartney, que agora encontra no produtor Rick Rubin un admirador entregado a quen …

Reparto de poderes

Avanzaba polo corredor decatándose de que a rotación da Terra non era suficientemente rápida para el. Faltáballe paciencia para esperar polos ciclos que poñen día e noite sobre as casas e con lentísima desesperación remoía as desculpas de mal pagador. Avanzaba polo corredor coas imaxes claras: haberá sorrisos de complicidade e haberá sorrisos de burla. …

Parada Nupcial

Cruzara todo o supermercado en busca dunha ofrenda. Vira na televisión como certos paxaros australianos chamaban pola parella construíndo un niño no que dun lado da entrada colocaban flores frescas e doutro unha morea de escaravellos recén capturados. Repasaba os andeis todos comprobando as etiquetas para saber se podía permitirse o prezo do amor. Abaneaba a …

Discurso da moviola

Os tempos caen, o fútbol permanece. Viu chegar a bola negra e asustouse un pouco pola responsabilidade de formar na primeira liña. O tempo pasa, pero o fútbol permanece. Fixo memoria, detendo o reloxo, e non recordou que nunca lle gustara o balompé, nin sequera de neno. Reflexionara algunhas veces sobre a distancia que separa …

Tanta Felicidade

Tanta felicidade deitaba sobre a vida pasada a mesma luz que deita sobre o mar o solpor. Non había queixa no seu silencio, mentres contemplaban o retroceso da fraga dende a solaina da casa. Non falaban a penas nas horas serodias da tarde; o necesario fora dito. No ocaso non ventilaban os problemas, calculando que …

A soidade do asasino

Sentiu o repetitivo manifestarse do timbre e cun mal disimulado desgusto ergueuse en dirección á porta. Ao entrar no estreito corredor acendeu a luz e pensou que, de volta, debería levantar as persianas para que entrase algo do sol da tarde. O timbre volveu soar con impaciencia. Contrariouse aínda máis ao decatarse de que, pola …

A mochila moral

Os europeos nunca abandonamos Europa. Vai con nós, como ás costas, en forma de pasaporte, vacinas, breviario idiomático, pomadas protectoras, calcetíns de algodón, repelente para os mosquitos, teléfono da embaixada e dunha superioridade moral que ningunha historia universal, por pouco obxectiva que sexa, consegue xustificar. Viaxamos coa historia na mochila e case nunca conseguimos baixar …

Estación de autobuses

Baixar do avión e dar cunha estación de autobuses. Serán as catro da madrugada. Todo parece baldosa abandonada, uns quioscos soltos, uns corredores curtos con limpeza quizais quincenal. Igual non. Igual é o po do deserto que se anuncia. Pasar a aduana coa súa displicencia. A curiosidade dos ollos dos viaxeiros que permanecen na terminal. …

Tamén leo a Kierkegaard

Durmía cando a presión na vexiga o espertou. Ergueuse incomodamente alterado pola necesidade. Puxo o piloto automático, disposto a navegar na escuridade do dormitorio. O sono levantaba aínda no seu entendemento ondas de néboa. Fóra, os paxaros cantaban nos sicómoros. A vexiga mandou recado de novo; dous pasos adiante. Botou man do ferrollo, pero non …

Polo recto camiño

No verán, a cidade suaba polas pedras. Entrei nos ultramarinos e don Alfonso volveuse aireando o mandilón de cadros para reprenderme pola tardanza: xa che dixen que foses polo camiño recto. Logo mandoume: colles a botella de Marie Brizard e lévaslla a don Ricardo, o da caixa de aforros, que hoxe ten convidados. Corre correndo. …

Dramas e angustias

África é unha desas partes do mundo que non son Europa. A África gustaríalle ser Europa, pero non lle deixan. Alguén decidiu hai moitos anos que África tería que ser como Europa e cambioulle os costumes, o idioma, sementoulle unhas cantas rúas con certo carácter ideal, chantoulle árbores e ditoulle as normas. Non se parou …

Saber nadar

Houbo unha pintada en Ourense: O fillo do peixe sabe nadar. Era monárquica porque explicaba o funcionamento da monarquía e era antimonárquica porque calquera explicación do funcionamento da monarquía é razoablemente antimonárquica. Non debemos desprezar o que din as paredes nin como acaban as imaxes porque nos dous casos hai un verso do futuro,  un adianto da xustiza poética, …

1 | Ou te pos a sumar ou xa estás restando

Arrimou o coche por baixo do depósito da auga das Cancelas. Sempre acababa parando un cacho alí. Baixou do coche, do seu coche, e mirou como Santiago descende cara á catedral.. En todos os relatos hai algunhas nubes e así estaba a cidade, un pouco tornasolada aos seus ollos. Por efecto dos movementos do aire …

Catro quilómetros para casa

Cando contestou estaba a catro quilómetros da casa. Oes, que andan dicindo por aí que xa non estades xuntos. Faltaban catro quilómetros para a casa e levaba dúas mochilas para encher a neveira porque había queixas sobre a frecuencia con que ía facer a compra. Ían cheas, para compensar a viaxe, deses alimentos documentais que …

O Paradoxo de Bradbury

Os aniversarios de escritores serven para matalos unha e outra vez, cada ano. Acaban como mártires da súa causa, mesmo aqueles que non foron grandes defensores do seu propio ego, que son os menos.

Unha historia de Galicia

En Muros xa non hai paraíso. Hai un supermercado. Pode parecer un asunto do mercado inmobiliario, pero é un cambio radical de época sen transición. É historia dun país que non quere facer historia. Chévere fixo historia con Eroski Paraíso, do teatro ao cine. Unha historia entre bocadillos de calamares e parellas que se empreñan no cemiterio. Memoria e humor que non sempre dá para unhas risas.

Hamlet Acusador

Tiña o amor enfermo de párkinson. Tiña o corazón ferido, de aurícula a ventrículo, polas frechas da aldraxante fortuna e, cada vez que comezaba a declamar, un mundo de bolboretas axitáballe o corpo e traíalle o recordo da cara aboiando onda os nenúfares. Subía ás táboas seguro de si mesmo, pero en canto o príncipe …

Todo o que pica é peixe

Este home con cana e peixe viviu toda a vida rodeado dun halo. Pero non era de santidade política. Para uns foi Fraga Iribarne, para outros foi Fraga e para moitos outros don Manuel. Unha suma de uniformes diferentes que, na práctica, só disimulaban unha ambición pouco cotiá e capacidade de manobra para estar situado no centro dalgún …

O romanticismo é o que nos fode

Como somos culturetas temos invertido o proceso de entender e pensamos que primeiro é a mensaxe e logo as cousas. E dámoslle voltas e deixamos que o que sentimos no estómago varíe o discurso ata que os intereses propios parezan razóns colectivas. O Twitter axuda bastante.  Como somos culturetas é innecesario citar a Friedrich e, precisamente polo mesmo, é necesario acabar con esa idea …

Soñan as eléctricas con ovellas sintéticas?

Quizais as ovellas non distingan a calidade da sombra e andan consumíndoa onde hai, sen balar, sen entrar en disquisicións, sen pararse a pensar se esa sombra se corresponde coa súa clase social. Foi o cristianismo quen meteu as ovellas no imaxinario comparativo da humanidade. Año de deus e todas esas metáforas de calidade relativa. É verdade que, na Xudea da altura, as ovellas …

Step inside

Para entrar no bosque hai que aceptar tres condicións. As árbores son metódicas, resisten en pé, sen aliñar, ao mellor sol do día. Moven suavemente os rumores como os corredores despois dunha dimisión. Hai un monte sen adornos, algunhas mostras de abandono, un camiño sen alternativas e unha cancela que civiliza o conxunto. É unha …

Que ten que ver o amor coas bicicletas

Non é certo que os holandeses sexan xente tranquila. Quizais teñen calma ata que suben a unha bicicleta e o mundo cambia para eles. Cambia o punto de vista. Van máis altos que os peóns, máis que os condutores. Moito máis que quen viaxa atrás nun coche oficial. Os holandeses son pouco amigos de frear …

Carta de Theo

Querido Vincent: Espero que pola presente esteas ben e que Ibiza teña o clima que buscabas. Amsterdam está a ter un verán tranquilo. Moita, moita xente e as mesmas dúbidas de sempre. Creo que deberías pensar seriamente en pasar algún tempo aquí. É o momento. Hai unhas casas discretas por Hoekenes, xunto ao parque e …